STRONA KORZYSTA Z PLIKÓW COOKIES W CELU REALIZACJI USŁUG I ZGODNIE Z POLITYKĄ PRYWATNOŚCI I PLIKÓW COOKIES. MOŻESZ OKREŚLIĆ WARUNKI PRZECHOWYWANIA LUB DOSTĘPU DO PLIKÓW COOKIES W TWOJEJ PRZEGLĄDARCE. Zamknij

Artykuł Gospodarka wodna i morska

Data publikacji 12/08/2004
Współpracownik admin

Zagrożenia wód powierzchniowych są związane z rozwojem cywilizacyjnym kraju. Wynikają one z nadmiernej eksploatacji zasobów przyrodniczych, chemizacji środowiska, zanieczyszczeń atmosfery i różnych przedsięwzięć wodno-gospodarczych.

Wody powierzchniowe są bardzo ważne dla różnorodności biologicznej, gdyż oferują bogaty zestaw siedlisk dla wielu gatunków i tworzą układ przestrzenny pokrywający kraj i kontynent siecią połączeń, które pełnią funkcje korytarzy ekologicznych. Jest to szczególnie ważne, przy zwiększającej się fragmentacji siedlisk naszego kraju i innych krajów europejskich.

Polska jest krajem ubogim w wodę. Na mieszkańca przypada rocznie 1660 m 3 wody – ponad trzykrotnie mniej niż średnio w Europie i ponad pięciokrotnie mniej niż średnio na Ziemi. Stan ten jest pogłębiany znacznym zróżnicowaniem odpływu w poszczególnych latach. Poza tym znaczna część odpływu ma charakter sezonowy – w tym samym roku na tym samym obszarze mogą występować na przemian okresy suszy i katastrofalne powodzie. Dodatkowo niewielkie ogólnie zasoby wód rozmieszczone są w Polsce bardzo nierównomierne.

Ze względu na niską zasobność Polski w wodę, działania wodno-gospodarcze maja na celu zapewnienie zaopatrzenia w wodę ludności, ochronę przed powodziami i regulację stosunków wodnych na obszarach rolnych. Działania te są realizowane przez przekształcenia w sieci wód, regulację rzek, budowę zbiorników wodnych i obwałowań. Jest to niewątpliwie silna ingerencja w naturalne systemy ekologiczne. Efektem jest przekształcenie krajobrazu i zmiany środowiska przyrodniczego, a co za tym idzie – zmniejszanie różnorodności biologicznej Polski.

Podstawowym rodzajem użytkowania wód powierzchniowych jest pobór wody na cele gospodarcze oraz wykorzystywanie wód jako zbiorników ścieków produkowanych przez przemysł. Głównym odbiorcą wody jest przemysł, który obecnie użytkuje około 70 % pobieranych wód. Największe zapotrzebowanie na wodę wykazuje energetyka, która użytkuje około 89 % wody pobieranej na cele przemysłowe.

Ponad 4/5 wody pobranej na cele gospodarcze wraca jako ścieki do środowiska, głównie do rzek. Część z nich jest określana jako niewymagająca oczyszczania, jednak oddziaływają one na charakter procesów fizykochemicznych i biologicznych ekosystemów, do których są wprowadzane. Pozostała masa ścieków – w 2001 roku 2,4 km 3 , wymaga oczyszczania. Z tego około 90 % jest oczyszczana, choć nie zawsze wystarczająco, a reszta trafia do wód powierzchniowych bez oczyszczania. Największy problem stanowią tereny wiejskie, gdzie większość ścieków gospodarczych trafia do wód w ogóle bez oczyszczania. Stwarza to zagrożenia dla funkcjonowania i trwałości ekosystemów. Do głównych zagrożeń należą:

  • Saprotrofizacja wód w wyniku kumulacji materii organicznej,
  • Eutrofizacja wód w wyniku dopływu składników pokarmowych,
  • Zatrucie wód w wyniku wprowadzenia do nich substancji toksycznych.

Podjęte w latach 1992 – 2001 inwestycje ochrony wód, jak np. budowa licznych oczyszczalni ścieków przyczyniły się do zahamowania w końcu XX wieku narastającego od lat zanieczyszczenia głównych rzek Polski. W ostatnich latach wprowadzona w Polsce została zasada zarządzania wodami w systemie zlewniowym (Prawo wodne z 2001 roku). Jest ona podstawą do zintegrowanej gospodarki i racjonalnego wykorzystania zasobów wodnych.

Różnorodność biologiczna Morza Bałtyckiego związana jest różnorodnymi działaniami człowieka w obrębie akwenu oraz z presją ze strony zlewni. Działanie w obrębie akwenu to budowa, konserwacja i eksploatacja szlaków wodnych, rozbudowa portów, eksploatacja surowców mineralnych oraz biologicznych i inne. Zlewnia może zagrażać jakości wód morskich, nasilać eutrofizację i zanieczyszczenia. Istotny wpływ na stan czystości wody w Bałtyku, szczególnie w strefach przybrzeżnych ma jakość wód wprowadzanych przez Wisłę i Odrę. Wskaźniki jakości wód Morza Bałtyckiego ulegają okresowym zmianom, jednak przez ostatnie 10 lat ogólne jakość wód nie uległa znaczącym zmianom. Lokalne polepszenie sytuacji nastąpiło tylko w strefie brzegowej.

Mimo wieloletnich wysiłków państw regionu Morza Bałtyckiego, jakość wód tego akwenu pozostaje nadal niezadowalająca. Nadal do morza napływają duże ilości zanieczyszczeń. Szansą na poprawę jakości wód Bałtyku jest budowa nowych oczyszczalni ścieków i modernizacja starych, co jest w planach Polski na najbliższe lata do roku 2015.