STRONA KORZYSTA Z PLIKÓW COOKIES W CELU REALIZACJI USŁUG I ZGODNIE Z POLITYKĄ PRYWATNOŚCI I PLIKÓW COOKIES. MOŻESZ OKREŚLIĆ WARUNKI PRZECHOWYWANIA LUB DOSTĘPU DO PLIKÓW COOKIES W TWOJEJ PRZEGLĄDARCE. Zamknij

Artykuł Zbiorowiska roślinne

Data publikacji 12/08/2004
Współpracownik admin

Zbiorowiskami roślinnymi nazywamy podstawowe typy fitocenoz, wyróżnione na podstawie podobieństwa składu gatunkowego. Nie wszystkie grupy zbiorowisk poznane są w sposób równie pełny. W Polsce wyróżniono 485 zespołów roślinnych (Matuszkiewicz, 2001). Spośród nich:

12 % stanowią zespoły często spotykane w całym kraju lub na znacznych jego obszarach,

5 % stanowią zespoły nierównomiernie rozmieszczone w kraju, w niektórych obszarach bardzo pospolite, w innych nieobecne,

37 % stanowią zespoły umiarkowanie pospolite, występujące w całym kraju lub na znacznych jego obszarach

24 % stanowią zespoły umiarkowanie pospolite, występujące w niektórych regionach,

22 % stanowią zespoły rzadkie, występujące na nielicznych stanowiskach.

Specyficzną cecha roślinności Polski jest zróżnicowanie geograficzne. Zgodnie z opracowaniem Matuszkiewicza 12 % zespołów roślinnych należy uznać za endemity Polski, około 40 % ma charakter euroazjatycki, 3 % to zespoły atlantycko-zachodnioeuropejskie, 1 % oceaniczno-południowo-europejskie, 4 % - kontynentalno-południowoeuropejskie, a 10 % zespołów ma charakter borealno-północnoeuropejski.

Dzisiejsza potencjalna roślinność naturalna określa hipotetyczny stan roślinności, który zostałby osiągnięty na drodze naturalnej sukcesji, gdyby tendencje rozwojowe aktualnie istniejącej roślinności mogły się w pełni realizować, w przypadku całkowitego ustania działalności człowieka. Zgodnie z mapą roślinności potencjalnej Polski (W. Matuszkiewicz i inni, 1995) większość terenu naszego kraju to siedliska potencjalnych zbiorowisk leśnych. Z tego dla 13,6 % powierzchni kraju to siedliska lasów bukowych, 41,6 % lasy dębowo-grabowe, 2,9 % ciepłolubne dąbrowy, 8,9 % lasy łęgowe, 5,2 % kwaśne dąbrowy, 13,9 % bory mieszane, 10,2 % bory sosnowe i 1,2 % bory świerkowe.

Zbiorowiska cenne, które należy brać pod ochronę, to przede wszystkim zbiorowiska rzadkie w skali kraju. Przykładem są tu murawy kserotermiczne, buczyny storczykowe, zbiorowiska oligotroficznych jezior tzw. lobeliowych, czy zbiorowiska budowane przez gatunki mające tylko pojedyncze stanowiska w Polsce (np. dąbrowa z dębem omszonym na jednym stanowisku w Bielinku nad Odrą).

Poszczególne zespoły roślinne mają różną dynamikę. Część z nich rozszerza, a część zawęża swój areał występowania. Istnieje też wyraźna grupa zbiorowisk ginących lub zagrożonych zanikiem. Wśród nich specyficzna grupą są zespoły półnaturalne, które giną w wyniku zaprzestania tradycyjnych form gospodarowania. Inna ginąca grupa to zbiorowiska związane z rzadkimi i specyficznymi siedliskami, np. murawy kserotermiczne. Wiele zbiorowisk zanika ze względu na zmiany stosunków wodnych. Szczególnie torfowiska zanikają na skutek odwodnień.

Zbiorowiska reprezentujące większość typów zbiorowisk naturalnych i półnaturalnych są objęte klasycznymi formami ochrony przyrody. Są więc przede wszystkim obejmowane ochroną powierzchniową jako parki narodowe, rezerwaty przyrody i inne. Wraz z przyjmowaniem prawodawstwa europejskiego konieczne staje się także zweryfikowanie obiektów i obszarów chronionych i wdrożenie sieci obiektów Natura 2000. Sieć ta oparta jest między innymi o „Dyrektywę siedliskową” (Council Directive 92/43/EEC of May 1992).